Gemeente Dordrecht denkt na over invulling van herdenking 19 juli 1572
DORDRECHT - In de Nederlandse miniatuurstad Madurodam in Den Haag heeft Dordrecht inmiddels meer dan tien jaar een monument voor herinnering aan de eerste Vrije Statenvergadering van 19 juli 1572. De herinneringsplek bestaat sinds 2015.
Vanaf 2011 werd de eerste Vrije Statenvergadering die in Dordrecht plaatsvond jaarlijks herdacht. Afgelopen jaar stond hiervoor niks op de kalender. De gemeente denkt na over een invulling van 19 juli in 2026.
* Madurodam en Dordrecht werd geopend door burgemeester Arno Brok met museumdirecteur Peter Schoon in 2015. Foto: Jos Mensen.
De geboorte van Nederland
Ook dit jaar is er een programma voor de eerste Vrije Statenvergadering. Op 20 november 2026 vindt de slotmanifestatie van Geboorte van Nederland plaats in Dordrecht. Deze bijeenkomst blikt terug op de vergadering en kijkt vooruit naar de toekomstige herdenkingen van de Tachtigjarige Oorlog. Op het programma staan onder andere lezingen, een boekpresentatie en een moment van aandacht voor het lesprogramma Jongeren van Waarden.
De Dordtse burgemeesters Arno Brok en Wouter Kolff hebben Geboorte van Nederland mee op de landelijke kaart gezet. Er werd daarbij ook geholpen door oud Dordtenaar Pieter Verhoeve, die vanaf 2019 burgemeester van Gouda is.
Willem van Oranje standbeeld
De Geboorte van Nederland vanuit Dordrecht zorgde ook in 2019 voor de onthulling van een standbeeld van Willem van Oranje aan het begin van de Hofstraat. Prinses Beatrix kwam naar de stad toe voor de onthulling.
Vier jaar eerder was de eerste Koningsdag nieuwe stijl in Dordrecht en opende Koning Willem-Alexander met zijn gezin het museum Hof van Nederland. Voor de Koning en Koningin Maxima was het Hof van Nederland een bekende plek. In oktober 2001 waren zij er voor het eerst samen.
In de Statenzaal van het Hof werd het verloofde paar ontvangen voor de eerste etappe in de kennismaking met de provincie Zuid-Holland.
* Burgemeester Nanning Mol van Dordrecht: "Hier in deze stad, is ons Nederland geboren". Foto: gemeente Dordrecht.
Burgemeester Nanning Mol bij zijn installatie 5 juni 2025
Bij zijn installatie als burgemeester van Dordrecht sprak Nanning Mol op 5 juni 2025 ook over 19 juli en de eerste Vrije Statenvergadering:
"Nederland is ontstaan uit staten en steden die elkaar vonden in hun verzet tegen Spanje en een grote wilskracht om zelf, onder leiding van Willem van Oranje, over hun lot en hun toekomst te kunnen beschikken. Dordrecht heeft in die ontstaansgeschiedenis een cruciale rol gespeeld. In 1572 vond hier de eerste vrije Statenvergadering plaats en in 1575 werd hier de Unie van Dordrecht gesloten. Hier, in deze stad, is ons Nederland geboren. Een land dat in de geschiedenis altijd geassocieerd is met de waarden van vrijheid, verscheidenheid en verbondenheid. Waarden die ook horen bij Dordrecht."
Dordrecht en de eerste vrije Statenvergadering
Eerste Vrije Statenvergadering vond plaats van 19 tot 23 juli 1572 in Dordrecht. Het was een cruciaal moment in de Nederlandse Opstand, omdat de Staten van Holland voor het eerst bijeenkwamen zonder toestemming van hun landsheer, koning Filips II.
De aanwezige steden herbevestigden de positie van de prins als stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Er werd besloten om de opstand tegen de Spanjaarden financieel te steunen met 100.000 kronen voor de betaling van Oranje's leger. Voor het eerst werd de wens uitgesproken voor vrijheid van godsdienst en geweten, een revolutionair standpunt voor die tijd. Hoewel Filips II officieel nog als koning werd erkend, was deze illegale vergadering de eerste daad van georganiseerd politiek verzet tegen de Spaanse soevereiniteit.
De vergadering werd in het geheim gehouden in de refter van het Augustijnenklooster, tegenwoordig onderdeel van museum Hof van Nederland. Er namen vertegenwoordigers van twaalf steden deel, waaronder Dordrecht, Leiden, Gouda en Enkhuizen.
