Uitslag van zetelverdeling Dordtse gemeenteraad zet rekenaars direct aan cijferwerk
DORDRECHT - Wie neemt het initiatief als grootste partij in de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen van woensdag 18 maart? GroenLinks/PvdA, VVD en Beter voor Dordt (BVD) hebben hun vinger al opgestoken. Of hangt er nog een (politieke) verrassing in de lucht?
De volgende vraag is welke partijen na de verkiezingen voor de nieuwe gemeenteraad groot genoeg zijn om mee te praten over een wethouderspost, op basis van een te schrijven collegeprogramma.
Informateur
In Dordrecht is het nog traditie dat de grootste partij op basis van de verkiezingsuitslag een informateur mag aanwijzen om de mogelijkheden te verkennen tot samenwerking.
Het werk begint formeel als de nieuwe gemeenteraad op 1 april is geïnstalleerd, maar achter de schermen speelt het rekenwerk al langer.
* Beter voor Dordt (BVD) kwam in 20210, 2014 en 2018 als grootste partij uit de verkiezingsstrijd. Lijsttrekkers spreken uit terug te keren in deze positie.
BVD toen en VVD in 2022
In 2010, 2014 en 2018 lag het initiatief bij BVD. In 2022 had de VVD net als GroenLinks/PvdA zes zetels gekregen. De partij die ook zich bekend maakt als Vol Voor Dordt had meer stemmen gekregen.
Na VVD en GroenLinks met zes zetels volgde Beter voor Dordt (BVD) met vijf zetels. VSP Dordt, CDA en ChristenUnie/SGP kwamen uit op vier zetels.
Op de verkiezingsavond was toen al duidelijk dat de andere partijen graag zagen dat CDA-wethouder Peter Heijkoop zou doorgaan. Het CDA Dordt kreeg vier zetels, mede door de Heijkoop bonus. Hij is inmiddels burgemeester van Leiden.
Anno 2026 kunnen de hazen anders lopen. D66 had in 2022 niet meegedaan in verband met interne problemen. De partij heeft op de eigen website al mensen opgeroepen zich kandidaat te stellen voor eventueel het wethouderschap. In 1994 werd Gerard Schouw de laatste D66-wethouder.
* De laatste D66 wethouder was van 1994 tot 1998 Gerard Schouw, die later nog kamerlid en D66-voorzitter landelijk werd. Foto: beeldbank wethouder Gerard Schouw.
Oproep ook bij GroenLinks
Ook vanuit GroenLinks/PvdA is die oproep gedaan. De reden is dat de combinatie onder rugnummer 1 de handicap heeft dat de twee wethouders hun vertrek hebben aangekondigd.
Chris van Benschop en Tanja de Jonge staan ook niet op de kandidatenlijst. De kans op de Chris of Tanja bonus bestaat dus niet. Lijsttrekker Abullah Uysal hoopt wel op bonus voor zijn combinatie door de eerste gecombineerde lijst van GroenLinks en PvdA onder nummer 1.
* Eerste lijsttrekker GroenLinks/PvdA in Dordrecht, Abdullah Uysal.
Drie VVD kandidaten
De VVD heeft de twee zittende wethouders Maarten Burggraaf en Marc Merx een plek op de kandidatenlijst gegeven. Lijsttrekker Rolin de Heijer telt zichzelf mee, toen hij eens op RTV Dordrecht bij Ad van den Herik zei: "We hebben drie goede kandidaten voor het wethouderschap."
* Op voorgrond lijsttrekker Rolin den Heijer van de VVD. Hij zei bij Ad van den Herik dat zijn partij drie goede wethouderskandidaten heeft. Foto: VVD-Dordrecht.
Beter voor Dordt
In 2022 viel BVD na twaalf jaar buiten de boot van het dagelijks bestuur door de terugval naar vijf zetels. Lijsttrekker David Schalcken, die vanaf 2002 in de gemeenteraad te vinden is, wil terug in de macht. Hij heeft aangegeven dat hij erop inzet dat BVD als grootste partij uit de verkiezingen komt.
In 2022 vonden anderen partijen deze lokale partij niet stabiel gedaan als partner in het dagelijks bestuur van de stad. Van de vijf raadsleden in 2022 zijn twee uit daarna uit de fractie gestapt, waaronder oud-wethouder Marco Stam.
Het CDA en ChristenUnie/SGP zijn al duidelijk geweest over hun wethouderskandidaten voor de periode 2026-2030. Voor het CDA is dat wethouder en lijsttrekker Wim van der Kruijff. De ChristenUnie/SGP heeft de in januari 2026 aangetreden Joost Veldman beschikbaar. Op de kandidatenlijst voor 18 maart is hij lijstduwer.
* Ook landelijk bekend door TV programma Arjan Lubach. Wim van der Kruijff: enige lijsttrekker/wethouder. Foto: CDA Dordrecht.
VVD en GroenLinks/PvdA
De twee grootste partijen nu in de raad, VVD en GroenLinks/PvdA, zetten zich tegen elkaar af. Dat hoort bij de campagne tijd. Een thema is: niet bouwen in de polder of aan de randen? Columnist Kees Thies bij het AD vindt dit het thema van de verkiezingen. Ook gezien het grote tekort aan (betaalbare) huizen. Sommige politieke waarnemers vinden dat CDA en ChristenUnie/ SGP in het college van burgemeester en wethouders in de periode 2022-2026 de smeerolie waren tussen VVD en GroenLinks.
Lijsttrekker Margret Stolk van VSP-Dordt was in 2022 teleurgesteld dat zij als een winnaar van de verkiezingen met de sprong naar vier zetels geen wethouder mocht leveren. Ze zet er weer op in en dat was hoorbaar in een debat op RTV Dordrecht.
* VSP-lijsttrekker Margret Stolk ziet haar partij graag in het college van burgemeester en wethouders komen. Foto: VSP Dordrecht.
Enkele nieuwe partijen hebben in hun voorspelling ook aangegeven op zoveel winst te kunnen rekenen dat een wethouderszetel binnen handbereik zou moeten komen.
De vraag is dan of de traditionele bestuurspartijen door het midden zoals dat heet of over rechts gaan. Bij de Kamerverkiezingen 2025 kwam in Dordrecht landelijke partijen op rechts fors uit de bus. De PVV werd de grootste voor D66. De sluiting van het asiel opvangcentrum dat nog niet eens is open gegaan is bij partijen rechts een punt.
Vier partijen
In 2022 kwamen de wethouders uit vier partijen net zoals in 2018. De vraag is of dat wederom lukt of dat meer partijen met één wethouder mogen aanschuiven. Dominante grote partijen in de gemeenteraad – zoals tot 2006 de PvdA en tussen 2010 en 2022 Beter voor Dordt (BVD) zijn op voorhand niet te verwachten.
In 2022 nam het aantal kleinere partijen ook toe en bij de komende verkiezing pogen veel partijen zich ook lokaal te presenteren. Vooral het Dordtse geluid wordt in allerlei variaties benadrukt door partijen. Het is in elk geval altijd zo dat de kiezer het op 18 maart mag zeggen. Enkele dagen daarna wordt vastgesteld of nog lager geplaatste kandidaten met voorkeursstemmen in de gemeenteraad komen. Dat kan ook politiek wat betekenen.
De geloofwaardigheid van het nieuwe stadsbestuur wordt altijd bevorderd als meer dan de helft van het aantal kiesgerechtigde naar de stembus gaat. In 2022 lag dat aantal ver onder de vijftig procent.
