Vakblad noemt commotie rond begraafplaats Essenhof allereerst communicatieprobleem
DORDRECHT - Het landelijke vakblad DE BEGRAAFPLAATS besteedt in haar februari nummer maar liefst zeven pagina's aan wat de commotie wordt genoemd rond de algemene keldergraven op begraafplaats en crematorium Essenhof. Volgens de tekst in het door de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) uit gegeven tijdschrift, ligt de situatie in Dordrecht genuanceerder dan naar buiten is gekomen. Onderop dit artikel staat een verwijzing naar de artikelen in het blad.
Hoofdredacteur Anja Krabben schrijft in haar voorwoord: "Op sociale media wordt voortdurend van een molshoop een berg gemaakt. Dat ondervond afgelopen december begraafplaats en crematorium Essenhof."
Onderzoeksrapport
Begin december 2025 bracht de gemeente Dordrecht een onderzoeksrapport naar buiten over wat er mis was gegaan. De reacties waren: "Dit had nooit op deze manier mogen gebeuren. Mensen vertrouwen hun dierbaren toe aan onze begraafplaats en gaan ervan uit dat daar op de meest respectvolle manier mee wordt omgegaan. Dat is hier niet gebeurd." Burgemeester Nanning Mol (VVD) zegt met "verbijstering het rapport te hebben gelezen".
Vakblad De Begraafplaats
De kwestie was, zo beschrijft het vakblad dat een oplage van 1850 exemplaren heeft, dat de verwachting was dat lichamen in de algemene keldergraven niet goed waren verteerd. Daarom moesten de algemene keldergraven voor controle hierop worden geopend.
De oorzaak was dat de in 2006 gekozen minimale beluchtingstechniek onvoldoende resultaat had. Daarom werd ingegrepen om de vertering van de lichamen op gang te brengen. Met de wijsheid van nu wordt geschreven in het vakblad, dat daarover niet goed is gecommuniceerd. Daarbij gaat het met name om de gevoelens van de nabestaanden, waaraan ook de hoofdredacteur aandacht aan geeft.
Reactie directeur Pauline Harmsen
Volgens het vakblad, waarin de toenmalige directeur van Essenhof Pauline Harmsen voor het eerst in drie pagina's opening van zaken geeft, is er niets onwettelijks gebeurd.
De lijn in het vakblad is: Alles gebeurde op Essenhof binnen de kaders van de Wet op de lijkbezorging. De vraag, die Harmsen in het blad probeert te beantwoorden is: Had het anders gekund? Wat mag, hoef niet altijd gedaan te worden. "Zelf blijf ik me afvragen hoeveel zeggenschap - of op z'n minst communicatie - er mogelijk of gewenst was toen in 2013 bleek dat er bij de algemene graven iets niet goed ging."
Tunnelvisie destijds
Zij erkent nu dat Essenhof destijds vanuit een vakmatige tunnelvisie eigen ethische overwegingen had. Zo schrijft Harmsen: "Hierdoor zijn de vragen waarmee de levenden nu opgezadeld zijn, in het gedrang gekomen".
Harmsen, die van 2007 tot 2018 directeur was van begraafplaats en crematorium Essenhof koos toen op basis van adviezen om alles in het werk te stellen om te proberen het probleem op te lossen. Essenhof heeft, zo schrijft Harmsen, immers de diep gevoelde verantwoordelijkheid om te zorgen voor een gezonde lijkvertering. In haar stuk wordt erkend dat bij de aanleg van de keldergraven in 2006 een grote fout was gemaakt.
Goedkoop bleek duurkoop in 2006
Goedkoop bleek duurkoop te zijn. ,,Er was geen deugdelijke beluchtingssysteem aangelegd. We stelden om die reden alles in het werk om de ontbrekende zuurstoftoevoer alsnog te realiseren." ,,Zo verbonden we onmiddellijk alle nog te gebruiken grafketels onderling met extra luchtgaten en werd kort daarna een beluchtingsinstallatie op het grafvlak ge"nstalleerd zodat nog meer moeilijkheden in de toekomst voorkomen konden worden.
Daarnaast was een biologisch proces nodig om de lijkvertering op gang te brengen. Dat heeft niets te maken, aldus Harmsen, met geheime experimenten. De directeur van toen betoogt dat tevens op zakelijke gronden het noodzakelijk was om het verteringsproces op gang te houden. De algemene graven waren immers voor vijftien jaar uitgegeven. Over de keuzes toen: "We deden het om erger te voorkomen en dat is niet gelukt".
Capaciteitsproblemen
Zij wijst op de geschiedenis van voor haar tijd: "Om toekomstige capaciteitsproblemen op te lossen waren er in 2006 op Essenhof 1054 grafkelders aangelegd, vier diep voor in totaal 4216 overledenen." Dat zijn volgens de wet geen particuliere graven.
Directeur Harmsen sluit zich in haar artikel aan bij de visie van jurist en oud rijksambtenaar mr. Willem van der Putten. Hij zegt in het onderzoeksrapport, dat de gemeente had laten maken door TwynstraGudde over de activiteiten rond de keldergraven: Daar was een vergunning tot opgraven niet nodig voor geweest voor de ingrepen in 2013 en 2014.
Anja Krabben
Hoofdredacteur Anja Krabben schrijft in haar blad DE BEGRAAFPLAATS: "En Van der Putten durf ik toch wel een, misschien wel dé expert te noemen als het gaat om de Wet op de lijkbezorging." De gang van zaken was mogelijk omdat het om algemene keldergraven ging. Bij een particulier graf - dat in de regel voor dertig jaar wordt uitgegeven - is volgens de Wet op de lijkbezorging een andere route. De directe rechthebbende moet toestemming voor het openen van het graf.
Klik hier voor het totale PDF-Artikel.
Het rapport van TwynstraGudde is via de site van de gemeente Dordrecht na te lezen.
De drie artikelen in het blad - die nu via Dordrecht.net openbaar zijn gemaakt - zijn beschikbaar gesteld vanuit de redactie van de Begraafplaats.
