Drechtsteden vertalen rapport Wennink naar concrete projecten maritieme maakindustrie
DRECHTSTEDEN - Tijdens het Maritiem Congres Drechtsteden is gistermiddag het De Witt Toekomstpact 2035 besproken met bedrijfsleven en lokale overheden uit de regio Drechtsteden-Gorinchem-Werkendam. De meerjarige investerings- en uitvoeringsagenda geeft handen en voeten aan de strategische lijnen uit het rapport Wennink en de Maritieme Sectoragenda en zet in op hoogtechnologische innovatie, het versterken van strategische autonomie, de versnelling van de energietransitie en het verbeteren van de Port Performance van Rotterdam en het achterland. Er wordt gestreefd naar een investeringsagenda van 1,5 tot 2 miljard euro in tien jaar.
Marja van Bijsterveld (kabinetsgezant Maritieme Maakindustrie):
“Met de Sectoragenda geven we actief industriebeleid vorm: innovatie versnellen, strategische scheepsbouwcapaciteit borgen en de energietransitie op de werf waarmaken. Daar spelen regio’s zoals de Drechtsteden een sleutelrol. Wat ik hier in de Drechtsteden zie, is de stap naar doen: living labs, robotisering en concrete dual‑use toepassingen.”
Bas Buchner (voorzitter Nederland Maritiem Land en programmadirecteur ‘Maritiem Onbemenst’ bij de Koninklijke Marine):
“Door in te zetten op dual-use benadrukt het pact het belang van de koppeling tussen civiel en militair. Het Toekomstpact benut dual‑use als versneller: civiele verduurzaming en maritieme veiligheid voeden elkaar via dezelfde technologie. Dit gaat van autonoom varen tot emissiereductie. Zo bouw je aan strategische autonomie en een renderende innovatieschaal.”
Concreet antwoord op Wennink en Sectoragenda
Het pact sluit direct aan op de kernboodschap van het rapport Wennink, ‘de route naar toekomstige welvaart’ van december vorig jaar. Structurele welvaartsgroei moet vooral uit arbeidsproductiviteit komen en dit gaat alleen lukken met gerichte investeringen in technologie, energie‑infrastructuur en uitvoeringskracht. In de Drechtsteden krijgt dit vorm via digitalisering en robotisering in de scheepsbouw, een regionaal innovatie‑ecosysteem rondom autonoom varen en zero‑emissietechniek, en door de randvoorwaarden te organiseren: van ruimte aan het water en slimme logistieke ontsluiting tot energievoorziening en vergunningen.
Tegelijkertijd brengt het pact de vijf actielijnen van de Maritieme Sectoragenda naar de praktijk: het borgt strategische scheepsbouwcapaciteit en veiligheid, versterkt het vestigingsklimaat met talent en ruimte, versnelt innovatie met living labs en koploperprojecten, en werkt aan een eerlijker speelveld met betere toegang tot financiering en opdrachtgeverschap vanuit het Rijk. Anders gezegd, waar de rapporten Wennink – en eerder Draghi – op strategisch niveau de doelstellingen formuleren, focust het De Witt Toekomstpact op de uitvoering ervan.
Internationaal innovatiedistrict: ‘low‑volume, high‑complexity’
De Drechtsteden behoren al tot de top‑3 innovatiedistricten voor maritieme maakindustrie in Europa (naast Hamburg en Koblenz). De regio onderscheidt zich met low‑volume, high‑complexity scheeps‑ en systeeminnovaties die wereldwijd impact hebben, met spelers als Boskalis, Van Oord, Damen Shipyards en Neptune Marine. Met een kwart van de banen verbonden aan de maakindustrie, streeft de regio streeft ernaar de Brainportregio voor maritieme systemen te worden. Van visie naar uitvoering: zo landt de strategie op de werf en op het water
Die ambitie wordt zichtbaar in een reeks koploperprojecten zoals STREAM en SHIP.nl binnen de Werf van de Toekomst, een conglomeraat van negen bedrijven. In STREAM ontstaat een zelflerende, efficiënte productiestraat waarin AI en machine‑learning samen met geavanceerde lasrobots en cobots de bouwtijd verkorten, de kwaliteit verhogen en de kosten omlaag brengen. Parallel daaraan bundelt SHIP.nl de krachten in engineering en bouw van Rijks‑ en dual‑use vaartuigen.
CEO van Neptune Marine en woordvoerder van het project ‘Werf van de Toekomst’, Benjamin Grefkens:
“STREAM en SHIP.nl laten zien hoe digitalisering en robotisering direct bijdragen aan het concurrentievermogen. We zorgen ervoor dat we het verschil maken in productiviteit en schaal. We laten doorlooptijden dalen en zorgen ervoor dat 100% Nederlandse bouwcapaciteit behouden blijft.”
Ook ZEDhub toont hoe je de verduurzamingsdoelen uit Wennink en de Sectoragenda op water krijgt
In deze open innovatiehub werken bedrijven, kennisinstellingen en overheid samen aan Zero Emission Dredging. Onder leiding van koplopers uit de waterbouwsector en met partners als Rijkswaterstaat worden pilots opgeschaald, zoals de battery‑electric dredger, nabehandelingsoplossingen voor methanolverbrandingsmotoren, hybride/batterij‑ en load‑buffering‑concepten en het opstellen van normen en procedures voor alternatieve brandstoffen.
Arjen de Jong (directeur van stichting ZEDhub):
“We focussen dus gelijktijdig op zowel technologie als regelgeving, zodat innovaties snel doorgang vinden. Daarom is het ook belangrijk dat het Rijk lange termijn garanties geeft richting waterbouwers, zodat investeringen in innovatie minder risicovol worden en sneller tot uitrol op schaal leiden.”
De Smart Energy Hub Sliedrecht vormt tenslotte de energetische motor onder deze transitie. Op bedrijventerrein De Driehoek verrijst een waterstofhub waar productie, ondergrondse opslag en tankmogelijkheden samenkomen. De hub werkt als ‘groene batterij’ voor de regio: hij ontlast het stroomnet, maakt overtollige (zonne)stroom inzetbaar en faciliteert emissievrij transport en scheepvaart.
Arthur Scheffer (CEO van Adsensys Hydrogen Solutions):
“Met de Smart Energy Hub Sliedrecht bouwen we aan een regionale waterstofader die de energietransitie versnelt en het elektriciteitsnet ontlast. Zo maken we van de Drechtsteden een ‘Smart Delta’ waar scheepvaart, maakindustrie en logistiek emissievrij kunnen opschalen.”
Randvoorwaarden maken het verschil: ruimte, energie, talent en logistiek
Het De Witt Toekomstpact is in de kern een randvoorwaarden‑pact; het schept de juiste context voor innovatie vanuit de bedrijven. Zo werkt de regio werkt aan tientallen extra hectares watergebonden werklocaties en bouwt het voort op bewezen bedrijfsverplaatsingen om schaarse ruimte slim te benutten.
Maarten Burggraaf (wethouder Dordrecht en portefeuillehouder maritiem van Smart Delta Drechtsteden):
“Met het De Witt Toekomstpact scheppen we de randvoorwaarden die ondernemers nodig hebben: ruimte aan het water, energie‑ en laadinfrastructuur en een sterk innovatie‑ecosysteem. Zo versnellen we investeringen, vergroten we het verdienvermogen en maken we de Drechtsteden tot de plek waar je maritieme innovaties kunt testen, bouwen en opschalen.”
Daarnaast maakt Smart Delta Drechtsteden ook werk van de ontwikkeling van de kennis-as Leiden–Delft–Rotterdam–Dordrecht en de verdere ontwikkeling van Campus Leerpark dat met een eigen station ontsloten moet worden.
Mede-eigenaarschap gevraagd aan het Rijk en Europa
Het pact draagt de naam van Johan de Witt als eerbetoon aan een tijd van maritieme voorspoed en vooruitgang, een ambitie die we in de Drechtsteden en Nederland willen waarmaken.
André Huykman ((kwartiermakend) programmadirecteur De Witt Toekomstpact 2035):
“Met het De Witt Toekomstpact 2035 zet Smart Delta Drechtsteden de stap van visie naar uitvoering: productiviteit stijgt, emissies dalen, strategische capaciteit wordt geborgd en de brede welvaart neemt toe. De oproep aan het Rijk, de provincie en de markt is helder: haak aan en schaal mee. We gaan het gewoon doen.”
Concreet gaat het om de opzet van een bedrijfsverplaatsingsfonds, investeren in nautische elektriciteits‑ en waterstofinfrastructuur (waaronder walstroom, OPS en bunkering), het mogelijk maken van fieldlabs, pilots en een regelvrije zone voor autonoom varen (in samenwerking met TU Delft) en erkenning als Europese topregio voor maritieme maakindustrie. Daarmee wordt precies die uitvoeringskracht georganiseerd waar het rapport Wennink om vraagt en die de Sectoragenda beoogt.
Toelichting bovenstaande foto: Opening door (v.l.n.r.) Maarten Burggraaf, wethouder Dordrecht en portefeuillehouder maritiem van Smart Delta Drechtsteden, dagvoorzitter Gerard Schouw en André Huykman, (kwartiermakend) programmadirecteur De Witt Toekomstpact 2035
Foto's: Sky Productions
