Gezien en gehoord in Filmtheater De Witt, La Traviata, opera van Giuseppe Verdi, een belevenis.
DORDRECHT - Woensdag 14 januari konden we in Filmtheater De Witt op de eerste rang meegenieten van de opera La Traviata (letterlijke vertaling, De Dolende), van Giuseppe Verdi (1813 - 1901), rechtstreeks uitgevoerd vanuit Londen door The Royal Opera.
Wat een belevenis! Nu maar direct een dringende oproep voor wie er niet bij was: de herhaling is op zaterdag 24 januari, aanvang 14.15 uur. Gaan!! Heb je het idee dat opera te veel drama is, ietwat saai of ‘over the top’. Probeer het gewoon een keer via zo’n streaming in de bioscoop. ‘La Traviata’ leent zich hier uitstekend voor. Het is een opera waarbij het met name voor de hoofdrol ‘Violetta’ belangrijk is dat er niet alleen goed wordt gezongen, maar dat het ook uit de ziel komt en dat er goed geacteerd wordt. Ermonela Jaho is dat wel toevertrouwd. Achttien jaar geleden viel ze in voor een zieke Anna Netrebko om daarna meer dan 300 keer als Violetta op het podium te sterven. Afgelopen woensdag zong en speelde ze met een passie en emotie alsof het haar eerste keer was. Altijd had ik het idee dat Verdi deze opera rond 1850 schreef, wetende dat sterren als Maria Callas of Joan Sutherland honderd jaar later in de huid zouden kruipen van de jonge courtisane. Ik voeg daar nu Ermonela Jaho aan toe. Met name de derde acte met de stervende Violetta beneemt je zelf de adem. Een vocale en theatrale topprestatie.
Het verhaal
We dateren Parijs, omstreeks 1850. Een jonge maar ernstig zieke courtisane Violetta huppelt door het mondaine societyleven, slaat de ene rijke koopman na de andere hoge officier aan de haak en laat zich door hen rijkelijk onderhouden. Dan verschijnt de romantische dichter Alfredo ten tonele en verklaart haar zijn liefde. Aanvankelijk gaat Violletta daar niet op in, hecht veel aan haar luxe leventje. Toch valt ze voor Alfredo. Ze ontvluchten Parijs. Op het platteland weet Alfredo’s vader Violetta over te halen om in het belang van zijn familie Alfredo op te geven. Violetta keert terug naar Parijs om terug te keren in haar courtisaneleventje. Alfredo, blind van liefdesverdriet en woede gaat haar achterna, reageert zijn woede af op Violetta en haar vermeende minnaar een baron. In het derde en laatste bedrijf treffen we een stervende en eenzame Violetta in haar kamer, verscheurd van verdriet. Alfredo ontdekt de ware toedracht van Violetta’s offer, en spoedt zich naar Violetta. Ze beloven elkaar eeuwige trouw, waarna Violetta sterft in zijn armen.
Verdi
In de winter van 1851 / 1852 bezocht Verdi een toneelbewerking van de roman ‘La Dame aux Camelias’, van Alexandre Dumas jr (zoon van de grote romanschrijver). Niet lang daarna besloot hij van dit verhaal een opera te maken. De roman was gebaseerd op het leven van de befaamde Parijse courtisane Marie Duplessis, met wie Dumas, maar ook componist Liszt en veel andere rijke Parijzenaars, een verhouding hebben gehad… Ze stierf jong.
De première in 1853 was geen groot succes. Verdi schreef erover aan zijn uitgever: “Ik moet je tot mijn spijt een treurige mededeling doen, maar ik kan de waarheid niet verhullen. La Traviata was een fiasco. Laten we maar niet gaan wroeten in het waarom. Het is nu eenmaal zo”. Ruim een jaar later werd de opera opnieuw uitgevoerd, in een nieuwe productie met een betere bezetting en muzikale leiding. Het werd een daverend succes.
Nog steeds is La Traviata een van de meest populaire opera’s ter wereld. Niet in het minst omdat de karakters zodanig zijn uitgewerkt dat er veel acteertalent gevraagd wordt. Het gegeven is verwant aan Verdi’s eigen leven. Wellicht juist daardoor inspireerde het hem om een rijkdom aan prachtige aria’s en melodieën te creëren.
The Royal Opera
We hebben dit seizoen vanuit filmtheater De Witt nu een aantal ballet- en operaregistraties uit Londen kunnen volgen. Grootse producties, met respect voor traditie, zonder oubollig te worden. Het orkest van de Royal Opera House, dit keer onder leiding van dirigent Antonello Manacorda volgde opnieuw perfect de dynamiek en dramatiek op het podium.
De regie van Richard Eyre staat al 32 jaar als een huis. Tijdens één van de pauzes hoorden we van de verantwoordelijke voor de aankleding van alle artiesten dat voor 1 productie er 2100 kostuums (!) gemaakt worden. Exemplarisch voor de grootsheid van dit theaterstuk.
In de huid gekropen
Natuurlijk, je zit liever in de Royal Opera House zelf, en dan nog wat vooraan. Vanuit de tweede rij in het filmtheater kregen we dankzij de intieme registratie elk detail van klank en emotie mee. Zit je ergens achterin de Opera House zelf, een beetje schuin om een zuil heen te kijken, dan beleef je het wel ter plekke, maar de details ontgaan je dan toch wel. Dankzij het sterk inzoomen van de camera op de hoofdpersonen konden we volledig in de huid kruipen van Violetta, Alfredo en zijn egoïstische vader Georges.
Ook in Dordrecht volgde na de laatste klanken een applaus los voor hoofdrolspelers en orkest, maar vooral voor Ermonela Jaho.
Gezien en gehoord in Filmtheater De Witt:
La Traviata, een opera van Giuseppe Verdi
Regie: Richard Eyre
Hoofdrollen: o.a. Ermonela Jaho, Giovanni Sala, Aleksei Isaev
De herhaling (encore) is op zaterdag 24 januari 14.15 uur
