Dordrecht heeft nog geen traditie van rampen of historie markeren in openbare ruimte
DORDRECHT - In de Dordtse historie bestaat nog geen vaste traditie om ingrijpende gebeurtenissen of rampen te markeren. Op andere plaatsen is er wel aandacht voor om gebeurtenissen zichtbaar te houden voor het collectief geheugen.
Henk Mesman, historisch schrijver in Dordt Centraal, houdt regelmatig een pleidooi om het einde van de Franse bezetting van Dordrecht in 1813 te markeren. De Franse troepen probeerden tot vier keer toe tevergeefs vanuit Papendrecht de Beneden Merwede over te steken om te kunnen plunderen in Dordrecht.
Merwekade
Op zijn actie te symboliseren stond Mesman voor AD De Dordtenaar in 2019 nog op een foto op de Merwekade langs de waterkant: "Hier lag op 24 november 1813 de kanonneerboot van kapitein Willem Trippenzee. Toen de Fransen met zo'n duizend man de rivier over wilden steken om Dordrecht te plunderen, heeft hij ze met een spervuur tegengehouden.’’ Cornelis Lawenden hees een Dordtse vlag op de Riedijkspoort. De Fransen dachten dat het een Britse vlag was en de geallieerden in de stad waren. Uiteindelijk durfden de Fransen de Merwede niet over te steken en werd een bloedbad vermeden. De Kozakken behoorden tot de bevrijders van Dordrecht met andere troepen. Zij bivakkeerden een korte tijd op de Beurs. Vanaf 1862 draagt dat plein de naam Scheffersplein.
Ad van den Boogaard
'Dordrecht tijdens de Eerste Wereldoorlog', was een boek als resultaat van baanbrekend onderzoek van Ad van den Boogaard naar de Eerste Wereldoorlog vanuit het perspectief van Dordrecht.
Nederland bleef neutraal, terwijl België wel grotendeels werd bezet door de Duitse troepen van de Keizer. Ad van den Boogaard schreef bij de afronding met steun van zijn dochter Eline. In november 2015 werd het boek bij boekhandel Vos en Van der Leer gepresenteerd. Ook oud-wethouder Jan Lagendijk sprak een lovend woord over de geschiedschrijving van zijn schoonvader.
Ad vond dat er voldoende aanknopingspunten waren om de Eerste Wereldoorlog te markeren, zoals langs de Dordtse waterkant. Dordt leek ver weg te zijn van het front, maar de aanval van de Duitse troepen was door het vuur uit kanonnen in Dordrecht te horen.
Citaat
Een citaat uit het onderzoek van Ad: "Het gedrag van de Duitsers tegenover de Belgische burgerbevolking bracht een grote vluchtelingenstroom richting Nederland en ook richting Dordrecht op gang. Omdat de spoorbrug vanuit Dordrecht naar het Noorden door een aanvaring dagenlang onklaar was, kwamen relatief veel Belgische vluchtelingen vanaf 10 oktober 1914 ongewild in Dordrecht terecht. Ik schat dat aantal aan de hand van krantenberichten op zesduizend. Als gevolg hiervan mochten schepen met vluchtelingen niet meer aan de Dordtse wal aanmeren. Dit pakte slecht uit voor de ongeveer 2.400 vluchtelingen, die in negen rijnaken voor Dordrecht op de rivier de Oude Maas lagen. Zij waren voor Rotterdam bedoeld, maar een Rotterdamse politieboot hield ze ter hoogte van Dordrecht tegen, omdat Rotterdam ook al vol was."
2018
Henk Mesman (zie foto) ondersteunde tijdens een lezing in november 2018 (toen was honderd jaar eerder de grote oorlog geëindigd) het pleidooi van Ad van den Boogaard voor een markering met een plaquette over Dordrecht en de Eerste Wereldoorlog. Tot nu toe zijn de wensen van de mensen met liefde voor de historie nog niet bekeken.
Bombardement
Op 24 oktober 1944 kwamen 59 Dordtenaren om bij een bombardement op park Merwesteyn. Gert van Bemmel deed er onderzoek naar en bracht alle namen in beeld. Op internet is dat terug te vinden. Op een aantal plaatsen zijn wel namen te vinden, maar nergens een totaalbeeld in de openbare ruimte.
Veerpont ramp
Een grote ramp, die ook groot landelijk nieuws was, gebeurde zondagmiddag 5 oktober 1980 rond kwart voor vijf. De veerpont varend tussen Zwijndrecht en Dordrecht die de naam Adri droeg werd overvaren, waarna het schip kapseisde. Zeven mensen kwamen om. Negentien passagiers raakten gewond. De schipper verklaarde later de tanker te laat te hebben gezien.
Branden schokten Dordrecht
Twee branden schokten Dordrecht. In totaal kwamen zeven mensen om: vijf mensen aan de J.J. A. Goeverneurstraat in Oud-Krispijn en twee aan de Stooplaan. De namen van de slachtoffers werden daarna in de krant bekendgemaakt.
Op zondagmorgen 5 oktober 1975 woedde een heftige brand in Oud-Krispijn. Het bovenhuis aan de J.J. A. Goeverneurstraat waarin de brand ontstond, werd bewoond door een Hindoestaans-Surinaams gezin, dat bestond uit man, vrouw en zeven kinderen van wie de jongste pas anderhalf jaar oud was. Twee broers van de man waren op bezoek en hadden de nacht bij de familie doorgebracht. Bij de brand zijn mevrouw Chanderwatie Soekhram-Asarfi (27 jaar), drie van haar zeven kinderen, te weten haar dochtertjes Dharamsoendri (11) en Rocette-Rosila (op enkele dagen na een jaar), haar zoontje Anandkumar (4 jaar) en haar broer Soerdjpersad (30) om het leven gekomen.
Stooplaan
Een tweede brand die Dordt schokte was in 1977. De familie Bioch woonde in het witte huis op de Stooplaan, waar in de vroege ochtend van 8 september 1977 rond vier uur de brand uitbrak. Een fietsende voorbijganger ontdekte het. Uiteindelijk wisten de ouders wisten twee kinderen nog te redden. Hun zonen Job (7) en Harm (4) kwamen om.
Platform
In het verleden bestond er in Dordrecht nog een Platform Stedelijke herdenking, dat een aantal keren met succes actievoerde. Ook Oud-Dordrecht, het informatiecentrum Augustijnenhof en de stichting Historisch Platform doen suggesties om de geschiedenis nadrukkelijker op te nemen in het geheugen van de stad Dordrecht. Het museum Hof van Nederland zou op weg naar 2030 met Dordtse kanten moeten gaan belichten.
Mijlpalen
In het verleden was er aandacht, ook vanuit de gemeente, voor de zogeheten mijlpalen. De Dordtse Historische kalender brengt ook mijlpalen in beeld tot 2030. In algemene zin was rond mijlpalen (ooit) afgesproken dat die een blijvende en zichtbare herinnering in de publieke ruimte zouden krijgen. De Dordtse Synode 1618-1619 – de internationale vergadering in Dordrecht tijdens het twaalf jarig bestaan in de opstand tegen Spanje – was in elk geval een onderwerp.
Op de plek waar toen de vergadering was, het in de negentiende eeuw afgebroken gebouw de Kloveniersdoelen aan de Doelstraat, is wel een aantal jaren geleden een plaquette aangebracht.
Acties
In Dordrecht lopen wel acties om drie ereburgers te verbeelden. Het gaat om een duo-beeld voor dichter C.Buddingh' en illustrator Otto Dicke. Op de veertigste sterfdag van Buddingh' kreeg deze actie weer vaart. Ton Delemarre behoort tot de aanjagers.
Verder is schrijfster Top Naeff niet uit het geheugen verdwenen. Top werd in 1953 als eerste vrouw ereburger van de stad. Daarna werd zij vergeten, maar door de biografie die Gé Vaartjes schreef en in 2010 uitkwam, kwam Top weer in beeld. Bij villa Augustus werd in 2013 een pad naar haar genoemd. De 150ste geboortedag van Top staat voor 24 maart 2028 op de Dordtse Historische kalender.
