Wethouder als lijsttrekker in Dordrecht zeldzaam richting verkiezingen gemeenteraad 18 maart 2026
DORDRECHT – Een wethouder als lijsttrekker lijkt historisch gezien in Dordrecht met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur op 18 maart 2026 steeds minder vanzelfsprekende te zijn of zeldzamer. Alleen het CDA heeft bekend gemaakt dat wethouder Wim van der Kruijff op de kandidatenlijst de nummer 1 is. Hij volgde tussentijds de lijsttrekker 2022 Peter Heijkoop op, die burgemeester werd van Leiden.
In het verleden was het meer vanzelfsprekend dat de nummer 1 meestal de wethouder was, als tenminste de partij in het college zat. Dat er nu nog maar één wethouder in Dordrecht de nummer één op de kandidatenlijst is, mag een laagte record worden genoemd.
Nadat vanaf 2002 de wethouders geen gemeenteraadslid kunnen blijven of van buiten kunnen worden aangetrokken lijkt er een kentering te zijn. Dat is ook in de raadszaal zichtbaar achter de college-tafel: Waar vroeger de gemeentesecretaris naast de burgemeester en voorzitter van de vergadering zat, zit nu de griffier. Dat is nog even de Dordtse Anneloes Wepster die eind januari 2026 wordt beëindigd als nieuwe griffier van de provinciale staten in Noord-Brabant.
Nummer 1
VVD, ChristenUnie-SGP en GroenLinks hebben geen wethouder als nummer 1 op weg naar de verkiezingen 2026.. Bij de ChristenUnie-SGP heeft dat te maken met het gegeven dat wethouder Rik van der Linden op 16 december afscheid neemt om burgemeester van Lansingerland te worden. Zijn beoogde opvolger is Joost Veldman. Die staat wel op de kandidatenlijst maar Robert de Heer is de lijsttrekker.
GroenLinks/PvdA
Bij de nieuwe combinatie GroenLinks / PvdA staan geen actieve wethouders – Chris van Benschop en Tanja de Jonge – op de 34 namen tellende kandidatenlijst. Fractievoorzitter vanaf 2023, Abdullah Uysal, werd door de ledenvergadering op nummer 1 gezet.
De VVD leden zijn deze maand nog aan zet op een algemene ledenvergadering om vast te stellen, wie na lijsttrekker en fractievoorzitter Rolin den Heijer op de kandidatenlijst komen. De wethouders Maarten Burggraaf of Marc Merx staan niet op de eerste plaats op voorhand.
Argument
Een argument dat soms in het land rond gaat, is dat de dagelijkse bestuurder eerlijk willen zijn naar de kiezers. Ze zijn eventueel wel beschikbaar, maar kiezen er niet voor om (weer) gemeenteraadslid te worden. VVD-voorman Rolin den Heijer had in een wandeling met Ad van den Herik voor RTV Dordrecht daar een eigen argument voor: Hij is beschikbaar als wethouder, maar met Maarten en Marc erbij kan zijn partij drie wethouders leveren.
Opschudding
In het verleden kon er nog opschudding zijn, als op een advies voor de kandidatenlijst de wethouder of wethouders niet boven aan stonden. In sommige steden is dar ondervangen door de nummer 1 voor te stellen als de beoogde fractievoorzitter voor de nieuwe gemeenteraadsperiode en de nummer twee op de lijst is dan de beoogde wethouders kandidaat.
Gemeenteraad
Soms wordt er ook voor gekozen om met de gehele gemeenteraad een zogeheten collegeprogramma voor de nieuwe periode te schrijven. Daarna worden er dan de wethouders bij gezocht. In Zwijndrecht werd deze procedure in 2022 gevolgd.
De politieke vraag kan ook al zijn voor de gemeenteraad van Dordrecht: welke weg heeft de voorkeur als er een record aantal (kleinere) partijen op 18 maart 2026 een zetel veroveren. De eerste die dat mag onderzoeken is dan de informateur die door de grootste partij wordt voorgedragen.
