Gezien in filmtheater De Witt, Drømmer, prachtige Noorse film
DORDRECHT - De eerste gedachte die in me opkwam tijdens het kijken naar de prachtige Noorse film Drømmer was er één vanuit mijn vadersol. De film van regisseur en romanschrijver Dag Johan Haugerud is het derde en laatste deel van een trilogie over intimiteit en relaties.
Fantasie of werkelijkheid
Johanne is een meisje van 16 jaar en wordt voor de eerste keer smoorverliefd, en dan nog wel haar nieuwe lerares Frans. Ten einde raad zoekt ze haar op in haar appartement. Als de deur opengaat springt het doek een moment op zwart. Wat er gebeurt legt Johanne vast in een dagboek die ze het liefst voor zichzelf houdt. Oma’s zijn er dan om in vertrouwen te nemen. Ze laat het haar oma lezen en uiteindelijk krijgt ook haar moeder inzage. Wat er precies gebeurd is tussen Johanne en Johanna, haar lerares, blijft lang onduidelijk. Het dagboek bevat tamelijk expliciete passages. Fantasie of werkelijkheid? Of fantasie èn werkelijkheid? De reacties van zowel moeder als grootmoeder zijn aanvankelijk wat afstandelijk. Oma, zelf een uitgerangeerde dichteres, ziet er een boek in. Moeder vraagt zich af wat ze heeft gemist en of er sprake is van misbruik. Het meisje is daarin niet duidelijk, ook niet in haar schrijfwerk. Wel is het meisje duidelijk in het niet veroordelen van haar lerares. Ook wordt de relatie nergens gepresenteerd vanuit een gemankeerde machtsverhouding.
Oma en moeder praten er met elkaar over, maar aanvankelijk meer vanuit zichzelf en over de kwaliteit van het dagboek. Moet het wellicht uitgegeven worden? Is het nu te labelen als een boeiend queer ontwaken? Is het een potentiële feministische bestseller? Alsof ze zelf ook moeten wennen dat hun dochter en kleindochter zich aan het ontwikkelen is tot een jonge vrouw.
Nu ben ik een vader van drie dochters en inmiddels meervoudig grootvader. De voelsprieten die daarmee verbonden zijn stonden direct aan. Het pure en zuivere verhaal wordt overwegend verteld door Johanne in lange monologen, waarbij voortdurend de camera dicht op haar huid zit. Als kijker voelde ik me enorm betrokken bij wat er gaande was in het hoofd en in de buik van dat meisje, overigens een geweldige rol van Ella Øverbye.
Docent in de fout?
Gedurende de hele film komt zijdelings de vraag op of er nu sprake is van ontoelaatbaar gedrag van de beeldschone docente Johanna (Selome Emnetu). Niet bij toeval een naamgenoot. Is Johanne slachtoffer? En hoe zouden we ernaar kijken als de docent nu eens een wat oudere man was geweest?
Dit soort vragen roepen ook de andere delen van Hauderup’s trilogie op. Is er sprake van ontrouw als je fantaseert over seks met je idool David Bowie bijvoorbeeld.
Bovenal is Drømmer een ontroerende pure film over ontluikende liefdesgevoelens. We hebben het allemaal doorgemaakt. En daardoor is het ook zo herkenbaar, ook al is het een film die zich vooral ontwikkelt vanuit het perspectief van een tienermeisje dat verliefd wordt op een vrouw. Uiteindelijk zijn we allemaal ooit voor de eerste keer hopeloos, redeloos en radeloos verliefd geworden, misschien wel het mooiste wat je kan gebeuren…
Op het moment dat het Johanne even niet meezit klinkt een passend lied van Alma Berg, Willingly, het lied voor een tienermeisje:
The future is not what it used to be
They are turning trees into cities
And somebody will try to buy the sea
But you won't need to buy my love
I'll give it willingly
Gezien in Filmtheater De Witt:
Drømmer, een film van Dag Johan Haugerud
Met: Ella Øverbye en Selome Emnetu
