Lezing Caty Kroon over 'Onder de paramariboom' van Johan Fretz
DORDRECHT - Omdat er op deze website al aandacht was besteed aan het boek – maar liefst twee artikelen – wilde ik deze keer de lezing maar overslaan. ‘Overkill’ is nooit goed.
De auteur van het tweede artikel, Hans Berrevoets, trok me echter over de streep. Hij schreef me dat het nooit kwaad kon om er ook een ‘Ferry-verhaal’ aan toe te voegen. Vanwege het doel van het boek (Heel Nederland Leest) en de ontmoeting met Caty – voor een invitatie voor mijn rubriek Praatjesmaker – besloot ik toch maar te gaan luisteren.
Een volle bibliotheek
Het is donderdagmorgen en de bibliotheek AanZet Stadspolders zit stampvol met mensen die de lezing van Caty Groen over het boek Onder de paramariboom van Johan Fretz willen bijwonen.
Caty is iets verlaat, omdat ze net haar tiende boek – uit de detectivereeks over Rick Benson, met als titel 'De onbekende vrouw in de Belgracht' aan burgemeester Nanning Mol heeft overhandigd.
Lezing
Zodra de microfoon werkt, stelt Caty zich voor en vertelt ze waarom zij deze lezing houdt. In deze tijd van het jaar staat er bij de bibliotheek steevast een boek centraal – altijd een boek dat het hele land verbindt. Dit keer gaat het over de achtdaagse reis van schrijver Johan Fretz naar het land van zijn moeder, Suriname.
Het boek Onder de paramariboom is actueel, won de Boekhandelsprijs 2019, wordt binnenkort verfilmd en sluit aan bij het feit dat Suriname vijftig jaar geleden onafhankelijk werd.
Vrienden uit Krispijn
Verder stelt Caty haar vrienden Rudy en Ruth Foort voor. De twee wonen sinds 30 december 1965 in Krispijn en gaan later ook iets vertellen over hun Surinaamse herinneringen. Zij maakten namelijk de reis van Johan in omgekeerde richting en bleven – door werk – in Nederland.
De tekst gaat onder de foto's verder
Humor en herkenning
Er volgden een aantal leuke passages waarbij Caty de lachers af en toe op haar hand kreeg, vooral toen zij vertelde waarmee Johan zich in zijn jonge jaren in Dordrecht bezighield. Zo vroeg hij zich vaak af waar hij vandaan kwam, omdat velen hem dat vroegen. Hij antwoordde dan dat zijn vader uit Den Haag kwam, maar zijn moeder uit ‘Paramariboom’.
In het boek vertelt hij dat hij blij is dat hij de huidskleur van zijn moeder heeft.
Dat zijn moeder uit een gezin van elf kinderen komt, dat ze eigenlijk niet naar Nederland wilde, en dat ze zelfs oefende met een open koel-vrieskast om aan het Nederlandse weer te wennen.
Verhalen uit de zaal
Caty schakelt af en toe naar haar vrienden in de zaal om hun verhaal te laten vertellen. Ruud kwam in 1967 naar Nederland, Ruth in 1965 vanuit Aruba. Zij kreeg helaas geen beurs om te studeren en gaf op een gegeven moment typeles aan de Krispijnseweg (waar nu de Jumbo is). Met een glimlach vertelde ze dat Ruud een van haar leerlingen was.
Ruud had zich goed voorbereid: hij had allerlei documenten bij zich die o.a. moesten aantonen dat hij in Nederland mocht blijven.
Een komische anekdote
Caty vertelt ook een komische anekdote uit het boek. Johan had zijn moeder beloofd dat hij toch maar eens naar Suriname zou afreizen. Hij ging alleen, maar werd door zijn moeder naar Schiphol gebracht. De taxirit naar Schiphol was nogal druk geweest – de chauffeur had een punthoofd van alle verhalen die Johans moeder onderweg aan hem vertelde.
Twee dagen later zou zij hem nareizen. Dat had een duidelijke reden: Johan vloog met de Surinaamse luchtvaartmaatschappij, terwijl zijn moeder liever veiliger vloog met de KLM.
Discriminatie en identiteit
Johan verzamelde als kind Flippo’s en liep ergens rond in Krispijn. Er was in die tijd een enorme ruilhandel in de ‘Flippo-munten’.
Op een dag ontmoette hij twee jongens die wat van hem wilden en vijandig overkwamen. Ze zeiden ook dat hij zo gek sprak. Johan was bang en verdrietig – hij sprak immers gewoon Nederlands.
Hij kreeg ook te horen dat hij maar beter uit de wijk kon vertrekken, want “Vol is vol!” werd er toen ook al geroepen.
Ook de uitdrukking “Hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt” komt in het boek voor. Zijn moeder verlangde naar het warme Suriname, naar de warmte van ‘alles’. Omdat teruggaan niet mogelijk was, werd ze depressief.
Suriname: een andere wereld
Tijdens zijn achtdaagse reis in Suriname ervaart Johan dat het leven daar heel anders is dan in Nederland. De politiek verdeelt het volk, maar hij leert ook warme woorden als “Ha baja” (hallo vriend).
Caty loopt regelmatig naar de tafel van Ruud en Ruth voor verduidelijking over bepaalde Surinaamse normen en waarden. Dat heen-en-weer lopen heeft iets gezelligs – het publiek draait zich regelmatig om om naar hen te luisteren.
Slot en nagedachtenis
De lezing wordt rond twaalf uur afgerond met een audiofragment vanaf Ruuds telefoon. In Rotterdam is er namelijk het Fenix Museum, een bijzonder museum met een ‘kofferdoolhof’. De duizenden koffers hebben allemaal een verhaal over migratie. Ruud laat een fragment horen dat vertelt over de slavernij en de prachtige mangobomen. U kunt de koffers 'bezoeken' in de Fenixloods in Katendrecht.
Tot slot bedankt Caty de vele aanwezigen en Ruud helpt uw stukjesschrijver nog een handje door via WhatsApp een paar foto’s van het museum te sturen – een mooi naspel van een warme ochtend.
Uw stukjesschrijver wil toch nog iets aan dit verslag toevoegen. Het was heel bijzonder dat er ook mensen in de zaal zaten die tijdens de lezing lekker verder gingen met hun tekenactiviteiten en regelmatig hun kunstwerk met rust lieten om ook even mee te luisteren. Zo leuk!
Mijn 'toegift' heeft ook met Suriname te maken. Dit wil ik persé nog even kwijt.
Een voetbaldroom binnen handbereik
Naast de literaire en culturele betekenis van Onder de paramariboom leeft in Suriname nog een andere droom: deelname aan het WK voetbal. De 4-0 zege op El Salvador brengt het nationale elftal, met nog één wedstrijd te gaan, dichtbij een historische eerste kwalificatie.
Of het lukt, hangt af van het laatste duel met Guatemala. Hoe dan ook staat deze sportieve kans symbool voor trots, verbondenheid en het najagen van lang gekoesterde dromen — thema’s die ook in het boek van Johan Fretz doorklinken.
Ferry
********
Foto’s: Ferry Visser
******
Bent u nieuwsgierig naar wat onze ‘Dordrecht.net’ columnisten Bert den Boer en Ferry Visser te vertellen hebben? Klik dan HIER .
