Inspirerende Kamermuziek met het jonge Asterias Quintet in de Trinitatiskapel
DORDRECHT - Afgelopen zaterdag vulde de Trinitatiskapel zich met jonge en oudere liefhebbers van kamermuziek. Karin Dolman, docent altviool aan het conservatorium in Rotterdam, organiseert nog steeds kamerconcerten waarbij ze vooral op zoek gaat naar jong talent, onder meer nog studerend aan het Codarts conservatorium van Rotterdam. Jonge musici krijgen een podium, doen ervaring op in een intieme en veilige omgeving. Voor hen het voorportaal van een wellicht mooie en lange carrière als muzikant.
Zaterdag konden we Het Asterias Quintet verwelkomen met overbekende maar ook voor mij onbekende muziek.
Na een zomer waar hittegolven en narcistische en oorlogszuchtige wereldleiders de actualiteit domineerden lijkt het me weer de hoogste tijd voor de verstillende werking van de muziek, een gedicht, een goed boek, een arthousefilm of een mooie tentoonstelling.
Gelukkig biedt onze stad mogelijkheden genoeg om even te ontsnappen aan die soms oververhitte actualiteit en om ook in de zomer te genieten van allerlei vormen van schoonheid. Filmtheater De Witt is weer gestart met een prachtige serie films in de tuin en met hulp van de websitehttps://kamermuziekdordrecht.nl, beheerd door Karin Dolman worden we ook in de zomermaanden op de hoogte gehouden van de activiteiten op muzikaal gebied.
Asterias Quintet
Nog geen twee jaar geleden vonden vijf gelijkgestemde studenten elkaar aan het Rotterdams conservatorium. Ze vormden een kwintet en noemden zich het Asterias Quintet. In een geenszins alledaagse samenstelling: piano, viool, altviool, cello en contrabas. Deze samenstelling wordt ook wel de ‘Trout-instrumentatie’ genoemd, naar het bekende Forellen-kwintet van Franz Schubert.
Het jonge ensemble brengt graag verborgen parels aan het licht uit de klassieke en romantische periodes en waagt zich ook aan hedendaagse werken. Zij worden gecoacht door ervaren topmusici en -docenten als onze eigen Dordtse alleskunner Karin Dolman. In maart dit jaar wonnen ze onder meer de publieksprijs van de Rijnmond Muziekprijs.
Schubert
Er is veel geschreven over Franz Schubert (1797 – 1827). Toen ik nog in de luiers rondliep schreef Hans Wagemans al over de componist: “Somt men thans de zeven grootste componisten van de Westerse muziekgeschiedenis op, dan behoort Schubert stellig tot die zeven. Het is ondenkbaar, dat een ware muziekliefhebber niet van Schubert zou houden”.
dat het jonge ensemble met het Forellenkwintet van Schubert begon is natuurlijk geen verrassing. Ze beperkten zich tot het eerste deel van dit zo frisse en opgewekte jeugdwerk uit 1819. Schubert schreef het in opdracht met daarbij de speciale wens: vier verschillende strijkers van viool tot contrabas met piano. Met de contrabas erbij bevrijdde de componist de cello van de basfunctie en kon de cello voluit meewerken aan de melodielijnen.
Op zoek naar onbekend en nieuw
Naast het onvermijdelijke kwintet van Schubert ging het jonge gezelschap op zoek naar nieuw en onbekend werk. Wat betreft het nieuwe werk kwamen ze uit bij pianist / componist, Dejan Lazic (1977). Zijn Forellenteich is overduidelijk een moderne inspiratie op het romantische kwintet van Schubert waarbij de melodielijnen minder belangrijk zijn; de zeggenschap en de spanning van levende muziek staan centraal. Juist bij deze muziek herken je de potentie van talent en samenwerking van het Asterias Quintet.
In tegenstelling tot Schubert zijn over Louise Farrenc (1804 – 1875) en Josef Labor (1842 – 1924) geen bibliotheken volgeschreven met biografieën. Van de Algemene Muziekencyclopedie worden we niet veel wijzer. Gelukkig beschikken we in deze tijd over andere middelen om aan informatie te komen. Daarnaast, ik geef toe, soms spring ik over de schaduw van mijn verzamelwoede heen en helpt Spotify me om minder bekende muziek te kunnen beluisteren. Ja, dan blijkt wel dat je met Lazic, Farrenc en Labor meer dan een heel weekend kan vullen met de mooiste muziek… Daarnaast mogen we blij zijn met onze klassieke muziekzenders die soms buiten het begaande pad treden.
Zo belandde ik bij podcasts en andere mediafragmenten waar leven en muziek van met name Louise Farrenc werden belicht. En bij zo’n zoektocht blijkt ook weer hoe rijk we ons mogen rekenen, rijk om te kunnen genieten van muziek uit heden en verleden. Louise Farrenc leefde in een tijd en omgeving waarbij ze als vrouw onmogelijk een grote naam als componist kon opbouwen. Over haar werk als componist schreef collega Hector Berlioz ooit: "Goed geschreven en georkestreerd met een talent dat zeldzaam is onder vrouwen". Wellicht goed bedoeld, maar ik zou hem aan de kapstok hebben gehangen…
Louise Farrenc was een vrouw die opkwam voor haar recht om te excelleren. Ze schreef drie symfonieën, hierbij gesteund door haar man Muziekstukken die zelfs in haar tijd werden uitgevoerd. In 1842 werd ze benoemd tot professor aan het conservatorium van Parijs, de enige vrouw in de Negentiende Eeuw die zo ver reikte. Bovendien dwong ze ook nog eens gelijke betaling af…
Haar man Aristide organiseerde in Parijs matinees met kamermuziek. Veel muziek van Farrenc beleefde een première tijdens deze bijeenkomsten, zo ook haar twee Pianokwintetten, mogelijk geïnspireerd door Schuberts kwintet. Ook hier de contrabas in plaats van een tweede viool. Gelukkig speelt de muziek van vrouwelijke componisten steeds minder een tweede viool. En zo terecht ook!!
Josef Labor was in zijn tijd een gevierd musicus en pianoleraar. Geboren in Bohemen, groeide hij op in Wenen. Als kind kreeg hij pokken waardoor hij blind werd. Zijn muzikale talent was onmiskenbaar. Tijdens een tournee als concertpianist leerde hij de eveneens blinde koning Georg V van Hannover kennen. Beiden vestigden zich definitief in Wenen waar Gabor vooral bekend werd als leraar van bekende Weense persoonlijkheden zoals Alma Mahler/Schindler, Paul Wittgenstein en Arnold Schoenberg. Alma Schindler studeerde 6 jaar bij Labor, beginnend toen ze 14 was. Haar dagboeken bevatten talloze verwijzingen naar haar gewaardeerde leraar.
Zaterdag klonken delen I, III en IV van zijn pianokwintet Opus 3, ook speciaal geschreven voor de ‘Trout-instrumentatie’. En ook deze muziek is weer zo terecht uit de ‘mottenballen’ gehaald. Heb je zaterdagavond gemist, of je was er wel en je zou het nog eens willen terug horen? Een korte zoektocht op Spotify wijst je de weg naar fraaie uitvoeringen. Zeer de moeite waard.
Inspirerend
“Schuberts muziek is de klank geworden jeugd van de Romantiek: pril, eenvoudig, ontroerend zoals alle jeugd; en als alle jeugd is zij eeuwig”. De eerder geciteerde Hans Wagemans omschrijft het treffend en beeldend. Als die muziek dan ook nog eens wordt uitgevoerd door jonge onmiskenbaar talentvolle en toegewijde musici, dan hoef je niet naar de Doelen of het Concertgebouw voor grote namen. De Trinitatiskapel volstaat!!
Gezien en vooral gehoord in de Trinitatiskapel op zaterdag 16 augustus:
Asterias Quintet
Mauro Goossen piano
Esther Royé viool
Thijs van der Linden altviool
Scarlett Waakop Reijers cello
Mischa Niemel contrabas
Tip: op Vrijdag 22 augustus ’25 treden in de Trinitatiskapel Lauretta Bloomer, piano en Karin Dolman altviool met het programma ‘De stilte doorbroken’. Aanvang 19.30 uur
