Marco Westland wil historie laten herhalen met Turfschip dat vaart van Dordrecht naar Breda
DORDRECHT/BREDA – De fractievoorzitters van de partijen in de gemeenteraad van Dordrecht hadden 22 mei een ontmoeting in Breda met collega's uit de raad daar.
Marco Westland, die als actieve Dordtenaar zijn sporen heeft verdiend, vermoedt dat een onderwerp niet aan de orde is geweest. Als scheidend voorzitter van de stichting Dordt in stoom wijst hij op een historische verbinding over water zeker in 1590 tussen Breda en Dordrecht.
* Pas vanaf 1872 was er via de spoorbrug een vaste verbinding mogelijk Breda - Dordrecht (foto uit 1932)
Breda werd toen met een list veroverd door troepen van Stadhouder Prins Maurits. Dat gebeurde door met een turfschip de Baroniestad in te varen. In de nacht kwamen de militairen te voorschijn en wisten de stad over te nemen.
Westland: ,,Wat nauwelijks bekend is gebleven: De soldaten kwamen uit Dordrecht. Dat was de meest zuidelijke stad, die in handen was van de Stadhouder.”
Uit schriftelijke bronnen is bekend dat in de zogeheten tachtig jarige oorlog regelmatig plannen zijn geweest van de Spanjaarden om vanuit Brabant weer Dordrecht te veroveren. Daarom had Dordrecht er in 1590 belang bij dat Breda in handen kwam van de Prins van Oranje. Breda in handen van de Prins was in het belang van de Dordtse veiligheid.
Munten
Na de verovering van Breda in 1590 werden er speciale munten geslagen in Dordrecht. De stad mocht tot 1806 munten slaan. Zo werd het huzarenstukje van het Turfschip – dat deed denken aan de list van het paard van Troje – in herinnering gehouden.
Dordrecht en Breda delen in elk geval in deze tijd herinneringen aan een burgemeester.
Peter van der Velden was burgemeester van Breda van 2004 tot 2014. Daarna was hij waarnemend burgemeester na het vertrek van Arno Brok naar Friesland als commissaris van de Koning en thans neemt hij tot en met 4 juni waar na het vertrek van Wouter Kolff als commissaris van de Koning van Zuid-Holland.
Religie
Westland ziet voor het belang van de toekomst mogelijkheden om de band Dordrecht – Breda levend te houden. Vroeger waren er volgens hem op het vlak van religie verschillen: RK en Protestants.
,,We kunnen voor een evenement zorgen met water? Laat een replica van het turfschip met enige regelmaat (elke 5 jaar?) tussen Dordt en Breda varen. Dat bevordert de noord-zuidroute en band. Het wordt tijd om die rivieren te gebruiken als verbinding ipv opgeklopte scheiding tussen vermeende cultuurverschillen. De mensen uit Breda kunnen een Dordtse tjalk goed ombouwen tot turfschip. Ze hebben genoeg ervaring met Carnaval. Dordtenaren doen dan bij de turf nog wat vaatjes Rutte jenever. Wie weet groeit hier iets moois uit en worden de andere Drechtsteden nog jaloers”, aldus pleit Marco Westland.
Turfschip op WIKIPEDIA
De list met het Turfschip van Breda is een van de bekendste voorvallen uit de Tachtigjarige Oorlog. Het leidde tot de inname van Breda op 4 maart 1590 en was niet alleen een militaire, maar vooral ook morele overwinning voor de troepen van Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje.
Aanleiding
In 1568 waren de Nederlanden in opstand gekomen tegen het schrikbewind van de hertog van Alva. Dit leidde in 1581 tot de formele onafhankelijkheidsverklaring (zie Plakkaat van Verlatinghe) en in 1587 tot de stichting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Als reactie begonnen de Spanjaarden met een offensief. Onder meer Breda werd vrijwel direct ingenomen (zie Furie van Houtepen). Na de moord op Willem van Oranje in 1584 leek het een kwestie van tijd voordat de opstand onderdrukt zou zijn. De 18-jarige Maurits nam het commando over de troepen over, maar het leger van de graaf was militair te zwak om de stad Breda te heroveren. De Spanjaarden hadden echter na de vernietiging van de Spaanse Armada een dusdanige tegenslag opgelopen dat zich voor Maurits nieuwe mogelijkheden openden.
De list
In februari 1590 werd Maurits benaderd door de schipper Adriaen van Bergen uit Leur. Hij had een plan om de stad in te nemen: als schipper vervoerde hij regelmatig turf naar het Kasteel van Breda, waar de Spaanse troepen gelegerd waren. Omdat hij zo vaak kwam, werd zijn schip niet meer gecontroleerd. Hij zou op deze manier een leger het kasteel binnen kunnen smokkelen. Dit naar het idee van het Paard van Troje.
Maurits zag wel wat in het idee en liet Johan van Oldenbarnevelt de details rondom de uitvoering regelen. Van Oldenbarnevelt benoemde Charles de Héraugière tot bevelhebber.
Op 25 februari 1590 stond De Héraugière met 75 man klaar om ingescheept te worden. Adriaen van Bergen was echter veel te laat. Besloten werd de volgende dag een nieuwe poging te wagen. Schipper van Bergen deed niet meer mee, maar twee neven waren bereid om zijn taak over te nemen.[1]
De operatie verliep met tegenslagen. Door slecht weer duurde het ruim twee dagen voordat Breda bereikt werd. Al die tijd zaten de soldaten in de kou te wachten. Pas op 3 maart 's avonds laat werd Breda binnengevaren. Het schip werd naar de waterpoort van het Kasteel geloodst. Eenmaal in Breda raakte het schip lek en slechts door te pompen werd voorkomen dat het schip zonk.
Rond middernacht kwamen de soldaten tevoorschijn uit het ruim. De bezetters van het kasteel werden overrompeld. Hoewel ze zes keer zo veel mannen hadden, vluchtten de bezetters weg of werden ze gevangengenomen. Andere lezingen van het verhaal zeggen dat het kasteel van Breda op dat moment een minimale bezetting had, doordat de Spanjaarden in de stad carnaval vierden. Op 4 maart trok Maurits Breda binnen, waarna de bezetters zich definitief overgaven. De Spanjaarden probeerden direct de stad weer te heroveren. Door snel ingrijpen van Van Oldenbarnevelt, die de stad liet bevoorraden, werd dat voorkomen.
De inname van Breda vestigde definitief Maurits' reputatie als krijgsheer. De Staten-Generaal besloten meer geld voor het leger ter beschikking te stellen, waarna er in de volgende jaren meer successen zouden volgen.
Het turfschip blijft na 1590 liggen in de haven van Breda, als symbool van de overwinning van Maurits en zijn mannen. Maar als in 1625 de Spanjaarden onder generaal Spinola Breda heroveren, gaat het in vlammen op.
