Dordrecht onder de loep: 'De Stadsbranderij’ is uniek!

16 april 2025 • 11:58 door Ferry Visser

DORDRECHT - Deze ‘Dordrecht onder de loep’ zou weleens in de smaak kunnen vallen! Niet alleen door de ‘koffieleuters’ onder ons, maar hoogstwaarschijnlijk ook door de ‘niet-koffieleuters’. De kans is namelijk aanwezig dat - ondanks de hoge koffiebonenprijs - de laatste groep toch - net als ik - een nieuwsgierig bezoekje gaan brengen aan de enige koffiebranderij in onze binnenstad.

De tekst gaat onder de foto's verder

TIP: Stuur de link van deze pagina naar bijvoorbeeld uw familie, uw kennissen, uw tablet, PC of laptop. Het leest en kijkt (foto’s) beslist veel relaxter.​
​Veel leesplezier, Ferry

Wat er aan vooraf ging
Bij de redactie komt via het reactieformulier een vraag binnen van ene Mariëlle uit de Hoeksewaard. De strekking van haar mail luidt: ”Beste redactie, ik kom iedere week bij de Koffiebranderij in de Vriesestraat en koop daar de lekkerste koffiebonen en natuurlijk drinken we er ook gezellig een bakkie. Deze mensen werken zo hard! Wat zou het leuk zijn als jullie er een stukje over zouden schrijven.”
De mail komt in mijn mailbox met de korte tekst: ”Is dit iets voor jou, Ferry?"

Het bovenstaande speelde zich af in de maand september van het vorige jaar. Omdat deze aflevering van ‘Dordrecht onder de loep’ nogal lang gaat worden, maak ik het nu kort: ´Op dinsdagmiddag 18 maart jl. ging ik pas op bezoek bij Ben van der Stoep die mij graag het één en ander wil gaan vertellen over deze unieke Dordtse gelegenheid. Er was namelijk nogal wat tussengekomen. Over het ´hoe en wat allemaal´, leest u hieronder.

Terwijl Ben nog even zijn warme hap naar binnen werkt, loop ik het grote pand door en maak alvast wat foto’s. Via de trap kom ik letterlijk en figuurlijk bij het hoogtepunt van mijn nieuwsgierigheid, de koffiebrander.
Eindelijk is het zover en ik val met mijn neus in de koffie.

Ik zie zoon Bas zich in het zweet werken bij een enorm sierlijk apparaat. Iedereen weet dat warme lucht opstijgt, maar als je nog meer warmte toevoegt dan is het niet verwonderlijk dat Bas ‘luchtig’ gekleed en best wel een ´rood koppie´ heeft.
We herkennen elkaar van een eerder bezoek in januari, want ik wilde het liefst even persoonlijk een afspraak maken. Toen vertelde hij dat het allemaal ‘wat’ tegenzat, want er waren problemen met Stedin voor het leveren van de hoeveelheid stroom die nodig is voor de enige elektrische koffiebrander van Nederland (voor 15 kg).
Er werd namelijk ook geïnvesteerd in een katalysator die de uitstoot tot het minimum beperkt.

Sinds een paar weken wordt de koffie niet meer in het magazijn in Zwijndrecht gebrand, maar hier in de Vriesestraat. In Zwijndrecht werden de koffiebonen nog op gas gebrand, hier heeft het bedrijf aan verduurzamen en aan het milieu gedacht. Ook wilde men niemand lastigvallen met de ‘geur van koffie’. Alles wordt gerecycled.

Het gebeurt dus allemaal boven. Bas gooit de groene koffiebonen in een soort trechter die langzaam de bonen opslurpt , en die via een dunne buis boven in de koffiebrander terechtkomt. Slim bedacht, want om ieder kwartier met een emmer met 15 kg koffiebonen naar een hoogte van tweeënhalve meter te tillen is beslist geen pretje. Terwijl de koffiebrander de eerdere koffiebonen bruin brandt, worden de groene bonen bovenin voorbereid op hun ‘brandbeurt’. Je ziet in een klein venster de groene bonen ronddraaien en tegelijkertijd worden er schilfertjes (chaf) afgevoerd naar een ‘kist’ - cycloon genoemd - waar al deze schilfertjes worden verzameld. Dit proces gaat verder als de bonen worden gebrand.

De koffiebrander moet altijd dezelfde temperatuur hebben (200 graden). Bas kijkt geregeld door het ronde venstertje of het allemaal goed gaat. Af en toe haalt hij uit een luikje een bakje met gebrande bonen om te kijken of het proces echt goed verloopt. De brander koelt dan even af en via de computer wordt de temperatuur weer opgevoerd.

Terwijl de groene bonen naar de brander gaan, worden de reeds gebrande bonen ‘losgelaten’ in een verzamelbak waarin ze snel afkoelen. Via een schoep, worden de nu bruine koffiebonen via een gat in de verzamelbak uit het apparaat gehaald.

We zijn nog niet klaar, want er kunnen nog steentjes tussen de koffiebonen zitten. In het laatste proces worden de steentjes in een ‘ontstener’ verwijderd. Na een kwartier valt er ongeveer 13 kg zuivere koffie in de emmer.
Opvallend: Het apparaat wordt met 15 kg koffiebonen gevuld. Gedurende het hele proces gaat er ongeveer 10 % verloren.

Ik mag proeven en krijg van Bas twee verschillende gebrande koffieboonsoorten.
Met wat lichte tegenzin – ik dacht dat hij een geintje wilde uithalen – stopte ik de eerste boon in mijn mond. Ik snap nu waarom ik hoorde dat de groene koffieboon eigenlijk hetzelfde proces volgt als mais wat in popcorn verandert. De koffieboon is namelijk hol van binnen. Ik bijt in een mini-borrelnootje zonder nootje en met een heel andere smaak.
Omdat ik twee verschillende soorten kreeg, proefde ik echt verschil. De eerste was heel bitter, de tweede had mijn voorkeur. Toch vroeg ik discreet om een afvalbak. Koffie behoor je natuurlijk te drinken en niet te eten ;).

Ik liet Bas alleen, het was de hoogste tijd om eens met de initiatiefnemer te gaan praten.
Onder het genot van een heerlijke bak koffie hoorde ik van Ben dat de Stadsbranderij geen eenmanszaak is, maar een familiebedrijf uit Dordrecht. Maar liefst drie huishoudens zijn zeven dagen per week bezig met de zaak. Men is op maandag en dinsdag gesloten, maar ook op die dagen is het echt aanpoten.

Er wordt dan o.a. koffie gebrand, ingepakt, etiketten geplakt, administratie gedaan, ingekocht, bestellingen gedaan en bezorgd.
Men streeft er ook naar om op termijn een vrije maandag toe te eigenen en hopelijk nog een dag.
Vervolgens vuur ik mijn vragen af.

Hoe komt iemand erbij om een koffiebranderij te beginnen?
Met een brede grijns vertelt Ben dat hij in de jaren 90 ook in de koffiebranche heeft gewerkt. Dat was in Den Bosch bij ‘De drie Mollen’. Daarna kreeg ik de geest om zelf ook zoiets te gaan beginnen. Mijn vrouw en ik werkten in de interieurwereld en zij hielp o.a. mee om de zaak in te richten.

Hoe lang zitten jullie al in Dordrecht?
We zitten nu zo’n tien jaar op deze plek. We begonnen met één winkel en dankzij de 'verhuurder' konden we later de zaak naast ons overnemen en werd er - weer dankzij de verhuurder - een doorgang gemaakt. Het nieuwe gedeelte is nu ons proeflokaal.

Waarom noemde u de nieuwe ruimte ‘proeflokaal’?
In ons proeflokaal kunnen de mensen kiezen uit verschillende soorten koffiesmaken. Daarin zijn we best bijzonder. Het leuke is dat we veel vaste gasten hebben die iedere keer een andere smaak willen proeven. Meestal nemen zij de geproefde koffie mee naar huis. Het is niet zo dat iedere smaak koffie op aanvraag geproefd kan worden, maar we variëren regelmatig, zodat onze klanten de verschillen in koffiebonen kunnen ervaren.

Met hoeveel personen wordt de koffiebranderij gerund?
Naast de familie hebben we nog acht personeelsleden (vooral bediening en winkel).

Hoe wordt de koffie aangeleverd?
De meeste koffie komt in jute balen van 70 kilo via een tussenpersoon naar ons magazijn in Zwijndrecht. Daar worden de verschillende koffiesoorten gemixt in zakken van 15 kilo.
Continuïteit in smaak en geur is uiterst belangrijk, daarom wordt de koffie zorgvuldig afgewogen en gemelangeerd. Zo wordt niets aan het toeval overgelaten.

Wat gebeurt er eigenlijk als de gebrande koffie uit de ‘uitstener’ komt?
De koffie gaat dan naar de weegschaal en de papieren zakken worden afgevuld tot 500 gram of 1 kilo. Overigens zijn het speciale zakken met een ventiel. Er komen namelijk gassen vrij en die moeten eruit om de smaak van de koffie te kunnen ontwikkelen. Pas na 5 á 6 dagen is de koffie op smaak. Gebruik je de koffie eerder dan smaakt hij ‘zuur’ (is de koffie een beetje rins).

Ziet u uzelf tot uw pensioen in de zaak?
Hopelijk nog langer, maar ik weet wel dat mijn zoon Bas en dochter Iris verder gaan met de Stadsbranderij.

Hoeveel verschillende koffiesoorten hebben jullie?
Ethiopie sidamo , Full blend, Guatemala fedecocaqua, house blend, latin blend, Sumatra gayo raja, Original blend, Colombia supremo, Costa rica tarrazu, Cuba turquino lavado. Zo zijn alle contingenten waar koffie groeit, vertegenwoordigt.

Welke koffie wordt het meest gekocht?
Dat is de ‘blend’ Arabica, een melanges van verschillende koffiesoorten bij elkaar. Hierdoor kunnen we zorgen voor een constante smaak.

Kunnen de gasten hun koffie ook laten malen?
Natuurlijk, want zoals eerder gezegd: de gast is koning. Maar de meesten gaan de deur uit met ongemalen koffiebonen.

Uit welke landen komt jullie koffie?
De meeste koffie komt uit Afrika en Zuid-en Midden Amerika. (Vooral uit Costa Rica, Colombia en Ethiopië.) De koffie wordt naar Antwerpen verscheept en wordt via een handelaar in groene koffie in ons magazijn in Zwijndrecht afgeleverd.

Ik lees op de website dat jullie ook ‘Barista-cursussen’ geven.
Ja,sinds 2011 timmeren wij als ‘Barista Service Nederland’ aan de weg. Wij verzorgen barista service op beurzen, evenementen en festivals. Daarnaast kun je je inschrijven voor onze ‘Barista workshop’. Daar leer je o.a. over de oorsprong van koffie en hoe je een lekkere koffie maakt op één van onze espresso machines. De cursus wordt op een andere locatie (Voorstraat) georganiseerd. Er staan meerdere machines en je krijgt les van een Barista trainer. Via afspraak kunnen er 5 tot maximaal 8 personen een workshop avond of middag volgen. 
Er zijn ook ‘open inloop workshopavonden’. Deze vinden meermaals per jaar plaats. Voor de professionals hebben we een barista training. Deze cursus gaan in kennis en niveau een stuk dieper als de workshop.

*******************

Ditjes en datjes

Eind 2025 bestaat De Stadsbranderij in Dordrecht tien jaar. Het is ook een koffie-en thee winkel. Sinds 2021 kun je er ook uitgebreid ontbijten en lunchen.

Sinds kort organiseert men ook een High Tea (2 per dag maximaal).
Dit laatste wilde ik wel eens zien en daarom ging ik afgelopen zondag 13 april een kijkje nemen en liet me verrassen.
Onder het genot van een heerlijk bakje koffie (met chocolade) en met toestemming van de vele gasten, schoot ik een aantal leuke sfeerbeelden. (zie ook fotoalbum).

Wilt u meer weten over de Stadsbranderij? Klik  HIER en u komt alles te weten!

Ik weet bijna zeker dat heel veel Dordtenaren- na het lezen van deze ‘Dordrecht onder de loep’ - trek hebben gekregen in een ‘bakkie koffie’ en wellicht ook mee gaan zingen met deze ‘evergreen van weleer’.
Klik  HIER

*************

Fotoalbum​​​​​
Tip: Klik op alle foto’s om te vergroten! Via de pijltjes links en rechts kunt u terug of verder bladeren.

Foto en bewerkingen: Ferry Visser
***********

Bent u ook nieuwsgierig naar de schrijfsels van onze columnisten? ​​Klik dan HIER .

Heeft u al een bezoek gebracht aan ons digitale regio prikbord? Klik HIER