Mozart’s Requiem klinkt in de Wilhelminakerk, uitgevoerd door het Dordtissimo’s Scratch Koor
DORDRECHT - Op 1 maart 2006 voerde het toen net opgerichte Dordtissimo voor de eerste keer een Scratch-concert uit: De Messiah van Händel. Een paar namen uit die tijd waar Dordtissimo nog steeds op bouwt: Bert Braanker, voorzitter van het eerste uur, ook nu nog zwaaiend met de voorzittershamer, Rijk Lagemaat, destijds lid van de Cantatedienst nu verantwoordelijk voor onder meer de kleinere scratch-events en Ries van der Zouwen, dirigent en geestelijk vader van Dordtissimo.
Voordat we in de volle Wilhelminakerk van Mozart konden gaan genieten meldde voorzitter Braanker nog even dat één koorlid vanaf 2006 onafgebroken aan alle inmiddels 66 uitvoeringen had deelgenomen: Frans – Bauke van der Meer. Een bijzondere prestatie.
In het scratch – avontuur van afgelopen zaterdagavond, georganiseerd door Dordtissimo, stond Wolfgang Amadeus Mozart (1756 – 1791) centraal. Dirigent van de avond: Danny Nooteboom.
Het Dordrechts kamerorkest zorgde voor de vertrouwde begeleiding. Het scratchkoor bestond uit ruim 200 zangers. Het aantal strijkers van het orkest leek me wat aan de krappe kant. Bij de meer ‘volle’ delen van de koorzang waren de begeleidende strijkers niet of nauwelijks meer te horen. Vaak heeft dat te maken met budgettaire ruimte, weet ik uit ervaring. Jammer is het wel…
‘Voorprogramma’
Voorafgaand aan zijn misschien wel bekendste werk ‘Het Requiem’ klonken drie kortere werken van Mozart: Het ‘Ave Verum’, ‘Het Laudate Dominum’ en het ‘Te Deum’.
Mozart werd in 1784 lid van de Vrijmetselaarsloge. Tegelijk toonde hij zich een actief lid van de Katholieke Kerk. Hij kon de dingen kennelijk goed combineren. Dat getuigt ook wel van zijn grote aantal religieuze werken (ongeveer 60) die hij gedurende zijn hele leven heeft geschreven.
Het motet Ave Verum Corpus, voor gemengd koor, strijkers en orgel, schreef Mozart voor zijn vriend Anton Scholl, enkele maanden voor zijn dood in Baden, 1791. Een meesterwerk van enkele minuten dat nog vaak wordt gezongen. Bijzonder ook wel dat Mozart dit wonderschone motet schreef terwijl hij nog hard aan het werk was met zijn opera ‘Die Zauberflöte’, een totaal andere kant van zijn muzikaal meesterschap.
Een paar jaar voordat Mozart zich aansloot bij de Vrijmetselaars schreef hij in 1780 het Laudate Dominum, naar Psalm 117. Het stuk begint met een adembenemend mooie sopraansolo. De jonge sopraan Pien Smeets kon haar grote talent presenteren. Wat een stem! Staat het Ave Verum Corpus bij veel mensen in het lijstje van mooiste Mozartstukken, ook het Laudate Dominum hoort wel bij de favorieten.
De lofzang Te Deum Laudamus (God, U loven wij) wordt vaak gezongen bij grote liturgische evenementen voor een vorst, of bij Kerkelijke feestelijkheden. Zo werd het onlangs nog gezongen bij de heropening van de Notre Dame van Parijs (niet Mozarts versie overigens). In vergelijking met de twee andere korte Mozart stukken raakte dit mij beduidend minder.
Requiem
In de zomer van 1791 kreeg Mozart bezoek van een zonderling persoon, die een anonieme opdracht bij zich had voor het schrijven van een Requiem. Het bleek een edelman, graaf Franz von Walsegg, die de bedoeling had dat het muziekstuk onder zijn naam bekend zou worden. Mozart was toen al ziek en somber. Hij realiseerde zich ook dat hij zijn eigen Requiem aan het schrijven was. Hij realiseerde zich dat hij het niet af zou krijgen en gaf zijn leerling Franz Xaver Süssmayr uitvoerige instructies over het voltooien ervan. Op zijn sterfbed heeft hij nog de pauken van zijn Requiem geïmiteerd.
Het Lacrimosa mag van mij op mijn begrafenis klinken, inclusief de paukenslagen...
Ongeveer een half jaar geleden klonk het Requiem nog in een andere Dordtse kerk, de Augustijnenkerk, toen uitgevoerd door Merwe’s Oratorium Vereniging. Ik denk dat er heel wat koorleden van het oratorium afgelopen zaterdag ook van de partij waren… Wat is het toch weer een feest om Het Requiem te horen in zo’n prachtige omgeving als de Wilhelminakerk.
Gehoord in de Wilhelminakerk, op zaterdag 1 maart 2025:
Wolfgang Amadeus Mozart:Het Requiem
Scratch – event, georganiseerd door: Dordtissimo
Dirigent: Danny Nooteboom
Solisten:
Pien Smeets, sopraan
Alexandra Rapas, alt
Alfonso de Aguiar dos Santos, tenor
Guyon Mingelen, bas
Begeleidingsorkest: Dordrechts Kamerorkest
Hans Okkerse: organist
