Zwart op wit. Prentkunst rond 1900: Willem Witsen, James McNeill Whistler, Mary Cassatt en anderen

11 juli 2024 • 10:30
Zwart op wit. Prentkunst rond 1900: Willem Witsen, James McNeill Whistler, Mary Cassatt en anderen

DORDRECHT - Vanaf 5 oktober presenteert het Dordrechts Museum Zwart op wit. Prentkunst rond 1900. In deze tentoonstelling maak je kennis met de in 1885 opgerichte Nederlandsche Etsclub, een groep jonge kunstenaars onder aanvoering van Jan Veth, Willem Witsen en Antoon Derkinderen. Zij zetten de 'vergeten' kunst van het etsen opnieuw op de kaart. Onder de noemer l‘art pour l’art, kunst omwille van de kunst, zochten de leden naar een nieuwe beeldtaal. ‘Zij zochten nieuwe mogelijkheden voor het maken van kunst en toonden daarbij een sterke drang tot experimenteren’, aldus gastconservator Jaap Versteegh. Dankzij bruiklenen van o.a. het Rijksmuseum Amsterdam, het Van Gogh Museum en de Fondation Custodia in Parijs besteedt Zwart op wit bovendien ruim aandacht aan het internationale netwerk van de Etsclub met werken van o.a. James McNeill Whistler, Mary Cassatt, Félix Bracquemond en Francis Seymour Haden. De tentoonstelling is in Dordrecht te zien t/m 12 januari.

Ten tijde van de oprichting van de Nederlandsche Etsclub wisselde een groep jonge, ambitieuze en bevriende kunstenaars met elkaar van gedachten over de toekomst van de kunst en de maatschappij. Onder de leden waren ook vrouwen: Thérèse Schwartze, Barbara van Houten, Wally Moes en Etha Fles. Thuis en in kroegen kwamen de leden regelmatig samen om te werken en te discussiëren. Kunst moest voor hen zo direct mogelijk zijn. Om afstand te kunnen nemen van wat ze geleerd hadden aan de traditionele kunstacademies, zochten de generatiegenoten naar een nieuwe, persoonlijke beeldtaal.

Etsen als zelfstandige kunstvorm
In hun zoektocht naar een techniek waarmee zij snel en tekenachtig konden werken, kwamen de leden uit bij het etsen. In het Nederlandse kunstonderwijs was weinig aandacht voor etsen als zelfstandige kunstvorm. Aan de Rijksakademie in Amsterdam werden grafische technieken vooral onderwezen om reproducties te maken. Kunstenaars als Barbara van Houten en Willem Witsen besloten daarom zichzelf het etsen aan te leren 'zoodat we kans hebben dat we 't ons zelf leeren moeten en dat is misschien nog maar 't allerbest!', aldus Witsen in een brief aan Veth in 1884.

Internationale faam
De Etsclub gaf tussen 1886 en 1895 negen mappen uit met daarin steeds een tiental etsen van eigentijdse kunstenaars: in totaal 100 prenten van 28 verschillende kunstenaars. Ook organiseerde het bestuur tentoonstellingen in Amsterdam en Den Haag waar niet alleen prenten en tekeningen van eigen leden te zien waren, maar ook van bekende buitenlandse kunstenaars zoals James McNeill Whistler, Félix Buhot en Mary Cassatt. Hun eigen ambities reikten ook over de grens: de leden exposeerden in Parijs en New York.

Eigen collectie en bruiklenen
Het Dordrechts Museum heeft een omvangrijke collectie grafiek en beheert onder andere de nagenoeg complete portefeuilles met prenten die zijn uitgebracht door de Etsclub, afkomstig uit de collectie van Teekengenootschap Pictura. Daarnaast kwam Zwart op wit mede tot stand dankzij bruiklenen van het Rijksmuseum Amsterdam, Van Gogh Museum, Fondation Custodia, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Het Witsenhuis, Kröller-Müller Museum, Museum Het Rembrandthuis, Museum Gouda en Kunsthandel Pygmalion.

LIBERTÉ! in het Dordrechts Museum
De tentoonstelling loopt deels gelijktijdig met LIBERTÉ!, een tentoonstelling over de Dordtse kunstenaar Ary Scheffer in relatie tot de Franse Romantiek, die 19 oktober opent in het Dordrechts Museum. Zowel in Frankrijk als in Nederland vindt een groep gelijkgestemde, jonge kunstenaars elkaar binnen de kunsten en jagen hun ideaal van individuele vrijheid en expressie na.

Meer over:
Cookies

Deze website gebruikt noodzakelijke cookies voor een correcte werking en analytische cookies (geanonimiseerd) om de statistieken van de website bij te houden. Marketing cookies zijn nodig voor laden van externe content, zoals YouTube-video's of widgets van Sociale Media. Zie ons cookiebeleid voor meer informatie, of om je instellingen later aan te passen.