Zoek jezelf
Ieder van ons heeft een eigen kijk op de werkelijkheid. We zijn gevormd door onze opvoeding (onze blauwdruk) en alles wat we in ons leven meemaken. Zo heeft ieder zijn eigen rugzak vol waarnemingen, ervaringen en meningen.
Of het de leeftijd is weet ik niet, maar ik merk dat ik over sommige zaken die in het nieuws komen sneller geïrriteerd raak. Vooral als het de democratie betreft. Om eens wat te noemen. Een psychopaat en narcist als regeringsleider die (vaak vrouwelijke) journalisten uitkaffert bij hem onwelgevallige vragen en sommige nieuwszenders weigert, waarmee je de onafhankelijke positie van journalisten onderuithaalt. Een premier in Nederland die onzichtbaar is als er op allerlei plekken demonstraties zijn tegen azc’s waardoor raadsleden onder druk worden gezet. Hoe kan het dat een minister-president zich niet helder uitspreekt over zaken die de democratie raken?
Wat fijn om dan een interview te zien in het programma De Verwondering waarin het gaat over hoe het komt dat je vindt wat je vindt. Volgens praktisch filosoof Elke Wiss, vooral bekend van haar boek Socrates op sneakers (2020), heeft ieder mens een tegenover nodig. Zij stelt in haar nieuwe boek dat je dat door zelfonderzoek ook zelf kunt zijn. Hoe? Ga jezelf bevragen en vindt de wijsheid die in vragen schuilt door te denken over hoe je denkt. Wanneer je weet hoe je zelf bent, levert dat mildheid op jegens anderen die anders in elkaar zitten. Zij wijst de gedacht ‘zo ben ik nu eenmaal’ af. Zoals je naar de sportschool gaat voor je fysieke welzijn, ziet zij zelfonderzoek als een sportschool voor de geest.
Om een idee te geven van haar werkwijze een voorbeeld aan de hand van een uitspraak die voor mij waarheid is in relatie tot mijn eerdere opmerkingen, waarbij ik me tot Nederland beperk: Democratie wordt niet genoeg beschermd.
Je kunt drie vragen formuleren die laten zien dat deze uitspraak niet altijd opgaat:
1. In november sloegen Limburgse bestuurders met een advertentie alarm voor de toenemende dreigementen, inclusief Emile Roemer, gouverneur van Limburg.
2. Een programma als Even tot hier met miljoenen kijkers ondersteunt kritisch denken.
3. Investico, een platform voor onafhankelijke journalistiek met meer dan 15.000 donateurs versterkt de democratie met grondig uitgezochte feiten.
Vervolgens kun je nog concrete voorbeelden uit je eigen praktijk bedenken:
In Dordrecht is elke zaterdag een radioprogramma, Studio De Witt, waarin lokale politici worden geïnterviewd. En: ik ken veel mensen die Investico financieel steunen.
Na deze denkoefening kan ik mijn oorspronkelijke uitspraak minder absoluut maken:
Een weerbare democratie vraagt om onderhoud.
Hoe kan ik deze laatste column van het jaar beter eindigen dan met een zin van het Simplistisch Verbond van taalkunstenaars Van Kooten en De Bie:
Zoek jezelf broeders/zusters, vind jezelf, wees en blijf alleen jezelf.
