Alles over Dordrecht...

Column

Dochters van Dordrecht 3: Over meerminnen en heiligen (vrijdag 10 augustus 2018)

Afbeelding bij Column: Dochters van Dordrecht 3: Over meerminnen en heiligen

De Dordtse geschiedenis kent ook verhalen over vrouwen die niet echt bestaan hebben. En die zijn soms zo leuk, dat ik enkele daarvan ook meeneem in het boek Dochters van Dordrecht.

Zo heeft de Sint-Elisabethsvloed uit de vijftiende eeuw, waardoor de Biesbosch is ontstaan, veel legendes opgeleverd. Deze overstroming moet zeer tot de verbeelding hebben gesproken en heeft de wonderlijkste verhalen opgeleverd. Vaak gaan die over vrouwen. Zoals het kindje Beatrix, dat in een mandje (of wiegje) lag dat door de vloedgolf was meegenomen. Een poes hield de mand in evenwicht door met de voorpoten aan de ene, en de achterpoten op de andere rand te staan. Volgens de overlevering is Beatrix de rest van haar leven in Dordrecht blijven wonen.
 
Leuker nog zijn de volksverhalen over meerminnen. Eeuwenlang vertelden de mensen elkaar over watervrouwen die in poelen, plassen en meertjes zouden leven. Die meerminnen voorspelden dat een enorme golf op een dag de Groote Waard ten zuiden van Dordrecht zou overspoelen. En de bevolking had dat aan zichzelf te wijten, want er werd op veel te grote voet geleefd. De straten waren met zilver geplaveid en de hekken van goud gemaakt. Tja, dan roep je de toorn van de weergoden wel over je af.

De verhalen werden behoorlijk serieus genomen, zo lijkt het. In 1963 is opgetekend dat de 71-jarige veeboer De Jong uit Lexmond vertelde: ,,Het lied dat een zeemeermin heb gezonge as voorspelling van de Sint Elisabethsvloed. Welk lied ze heb gezonge weet ik niet meer, maar gezonge heb ze.’’
Ook wordt beweerd dat meerminnen in de Betuwe gezongen hebben: ‘Zeven dorpen zullen vergaan; maar het Huis des Marmers zal half blijven staan’.
En ook in Rijswijk zag een meermin de ellende al aankomen. Zij zong:‘Twee-en-zeventig dorpen zullen vergaan, maar de Merwetoren zal blijven staan’.

De vraag is wat deze watervrouwen bedoelden met het ‘Huis des Marmers’ en met de ‘Merwetoren’. Zou het Huis te Merwede bedoeld zijn, die ruïne die al eeuwenlang ten oosten van Dordrecht staat? Toen het nog een bewoonbaar kasteel was, is er waarschijnlijk weleens een beroemde gravin op bezoek geweest. Zij heeft in de jaren voorafgaand aan de Sint-Elisabethsvloed een conflict gehad met de stad Dordrecht. Wie dit geweest is verklap ik nog niet, maar zij komt zeker aan bod in het boek Dochters van Dordrecht!

Informatie deels ontleend aan:
Groot Dordts Volksverhalenboek, Ruben A. Koman, Profiel Uitgeverij, 2005; Nederlandse Volksverhalenbank www.volksverhalenbank.nl; Hollandsch Sagenboek, J.R.W. Sinninghe, Storm van Leeuwen, 1943; Volksverhalen uit het grensgebied van Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland en Noordbrabant, Henk Kooijman, P.J. Meertens Instituut, 1988.

Saskia Lensink

Saskia Lensink

Saskia Lensink is journalist en tekstschrijver. Momenteel werkt ze aan het boek Dochters van Dordrecht, dat in het najaar van 2019 verschijnt bij uitgeverij Liverse. Over de totstandkoming van het boek houdt ze een blog bij op haar website saskialensink.nl/dochters-van-dordrecht.


Saskia Lensink

Saskia Lensink

Saskia Lensink is journalist en tekstschrijver. Momenteel werkt ze aan het boek Dochters van Dordrecht, dat in het najaar van 2019 verschijnt bij uitgeverij Liverse. Over de totstandkoming van het boek houdt ze een blog bij op haar website saskialensink.nl/dochters-van-dordrecht.